Wordt PMS erger als je ouder wordt?

PMS kan erger worden wanneer je ouder wordt, vooral in de jaren vóór de menopauze. Dat betekent niet dat iedere vrouw na haar veertigste automatisch zwaardere PMS-klachten krijgt. Wel kunnen hormonale schommelingen tijdens de perimenopauze ervoor zorgen dat klachten intenser, langer of minder voorspelbaar worden.


Misschien herken je het: vroeger was je vlak voor je menstruatie een dag wat prikkelbaar of had je gevoelige borsten. Nu kun je ineens dagenlang slecht slapen, somber zijn, hoofdpijn hebben of het gevoel krijgen dat je jezelf niet bent. Soms begint het al ruim voor je menstruatie en lijkt de rustige periode steeds korter te worden.

Dat kan met PMS te maken hebben, maar ook met het begin van de overgang. De klachten overlappen namelijk sterk. Bovendien kunnen PMS en overgangsklachten tegelijkertijd voorkomen zolang je nog menstrueert.

 

Wat betekent het als PMS erger wordt wanneer je ouder wordt?

PMS staat voor premenstrueel syndroom. Het is een verzamelnaam voor lichamelijke en emotionele klachten die ontstaan in de periode vóór de menstruatie. Kenmerkend is dat de klachten verminderen zodra de menstruatie begint of kort daarna verdwijnen.

Veelvoorkomende PMS-klachten zijn:

• prikkelbaarheid en stemmingswisselingen;
• somberheid, angst of sneller huilen;
• vermoeidheid en slecht slapen;
• hoofdpijn of migraine;
• gespannen of pijnlijke borsten;
• een opgeblazen gevoel en vocht vasthouden;
• trek in zoetigheid of andere eetlustveranderingen;
• moeite met concentreren;
• minder behoefte aan intimiteit of seks.

Naarmate je dichter bij de overgang komt, wordt decyclus vaak minder voorspelbaar. Je hormonen dalen niet netjes en gelijkmatig. Vooral tijdens de perimenopauze kunnen oestrogeen en progesteron sterk schommelen. Daardoor kan een reactie die vroeger mild was, ineens veel heftiger worden ervaren.


Onderzoek laat geen eenvoudig verband zien waarbij PMS bij iedere vrouw steeds erger wordt naarmate zij ouder wordt. Een groot internationaal onderzoek vond dat stemmingswisselingen en angst rond de menstruatie in verschillende leeftijdsgroepen ongeveer even vaak voorkwamen. Bepaalde lichamelijke symptomen, zoals vermoeidheid, een opgeblazen gevoel en lichamelijke pijn, kwamen wel vaker voor bij oudere menstruerende vrouwen.

De beste conclusie is daarom: ouder worden op zichzelf maakt PMS niet automatisch erger, maar de hormonale overgangsfase kan bestaande gevoeligheid versterken.


 

Waardoor kan PMS erger worden als je ouder wordt?

 

Hormonale schommelingen tijdens de perimenopauze

De perimenopauze is de fase voorafgaand aan de menopauze. Deze kan al beginnen terwijl je nog regelmatig menstrueert. Vaak is een veranderende menstruatie het eerste duidelijke signaal: je cyclus wordt korter, langer of onregelmatig en het bloedverlies kan lichter of juist heviger worden.

Tijdens deze periode verloopt de eisprong niet meer iedere maand hetzelfde. In sommige cycli vindt mogelijk helemaal geen eisprong plaats. Daardoor kan ook de productie van progesteron veranderen. Tegelijkertijd kan oestrogeen de ene maand relatief hoog zijn en de volgende maand sterk dalen.

Het zijn juist deze snelle veranderingen waarop sommige vrouwen gevoelig reageren. Onderzoek naar de menopauzetransitie wijst erop dat grotere schommelingen in oestrogeen samen kunnen hangen met een verhoogde gevoeligheid voor stress en negatieve stemming.

 

PMS en overgangsklachten kunnen elkaar overlappen

PMS en de overgang kunnen grotendeels dezelfde klachten geven. Denk aan:
 

• slecht slapen;
• prikkelbaarheid;
• somberheid;
• hoofdpijn;
• vermoeidheid;
• concentratieproblemen;
• gespannen borsten;
• minder libido;
• meer gevoeligheid voor stress.

Bij klassieke PMS ontstaat er een herkenbaar cyclisch patroon. Je voelt je in de eerste helft van je cyclus meestal duidelijk beter. Bij overgangsklachten kunnen symptomen ook buiten de premenstruele periode voorkomen.

Ongeveer vier op de tien vrouwen ervaren tijdens de perimenopauze stemmingsklachten die op PMS lijken, zoals weinig energie, huilerigheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen. Die klachten hoeven niet meer netjes aan de menstruatie gekoppeld te zijn.


 

PMS	PERIMENOPAUZE
Klachten vooral vóór de menstruatie	Klachten kunnen op ieder moment ontstaan
Klachten nemen af zodra de menstruatie begint	Klachten kunnen wekenlang wisselen
Vaak een redelijk herkenbaar patroon	Cyclus en klachten worden onvoorspelbaarder
Komt alleen voor zolang er menstruatiecycli zijn	Kan jaren vóór de laatste menstruatie beginnen

 

Slechter slapen

Slaap wordt rond de overgang vaak kwetsbaarder. Je kunt moeilijker inslapen, vroeger wakker worden of wakker liggen door nachtelijk zweten. Ook zonder duidelijke opvliegers kan de slaap minder diep worden.

Slaaptekort maakt je gevoeliger voor prikkels, stress, pijn en emotionele schommelingen. Daardoor kunnen PMS-klachten zwaarder aanvoelen, ook wanneer de hormonale oorzaak niet wezenlijk veranderd is.

 

Meer stress en minder herstel

De periode tussen ongeveer veertig en vijftig jaar is voor veel vrouwen druk. Werk, mantelzorg, puberende of uitwonende kinderen, relatieveranderingen en zorgen over ouders kunnen tegelijkertijd spelen.

Stress veroorzaakt PMS niet rechtstreeks, maar kan wel invloed hebben op hoe zwaar je klachten ervaart. Wanneer je lichaam voortdurend alert staat, is er minder ruimte voor herstel. Je kunt dan sneller huilen, minder hebben van anderen en heftiger reageren op situaties die je normaal prima aankunt.


 

Veranderingen in leefstijl en belastbaarheid

Ook alcohol, veel cafeïne, weinig beweging, onregelmatig eten en langdurig te weinig rust kunnen klachten versterken. Je lichaam kan bovendien anders op alcohol of een korte nacht reageren dan toen je dertig was.

Dat betekent niet dat PMS je eigen schuld is. Leefstijl is slechts één onderdeel van het geheel. Je kunt uitstekend leven en toch ernstige hormonale klachten ervaren.

 

Een bestaande klacht kan vóór de menstruatie verergeren

Soms is er niet alleen sprake van PMS, maar van een bestaande klacht die in de premenstruele fase erger wordt. Dit wordt premenstruele verergering genoemd.

Angst, depressieve klachten, migraine, ADHD-klachten of darmproblemen kunnen bijvoorbeeld de hele maand aanwezig zijn, maar vlak voor de menstruatie duidelijk toenemen. In dat geval verdwijnen de klachten na de menstruatie meestal niet volledig.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat de aanpak anders kan zijn.


 

Wat kun je zelf doen bij PMS die erger wordt?

Houd minimaal twee cycli een klachtendagboek bij
Een dagboek is een van de beste manieren om onderscheid te maken tussen PMS, overgangsklachten en een klacht die de hele maand aanwezig is.
Schrijf dagelijks kort op:

• op welke cyclusdag je zit;
• hoe je stemming is;
• hoeveel energie je hebt;
• hoe je hebt geslapen;
• of je hoofdpijn, buikpijn of gevoelige borsten hebt;
• hoeveel stress je ervaart;
• wanneer je menstruatie begint en eindigt.

Een officieel PMS-patroon kan niet betrouwbaar worden vastgesteld op basis van één slechte maand. De RCOG adviseert symptomen gedurende minimaal twee opeenvolgende cycli bij te houden.




Plan anders in de kwetsbare dagen
Wanneer je eenmaal weet op welke dagen je gevoeliger bent, kun je daar rekening mee houden. Probeer niet iedere moeilijke dag op wilskracht door te drukken.

Plan rond die periode waar mogelijk minder sociale verplichtingen, bouw extra rustmomenten in en voer belangrijke gesprekken liever niet op het moment dat je volledig overprikkeld bent.
Dat is geen zwakte. Het is praktisch omgaan met een terugkerend patroon.


Blijf bewegen
Regelmatige beweging kan bijdragen aan een stabielere stemming, een betere slaap en minder stress. Wandelen is waardevol, maar ook krachttraining is belangrijk wanneer je ouder wordt. Krachttraining ondersteunt je spieren, botten, belastbaarheid en dagelijkse energie.
Je hoeft jezelf tijdens moeilijke PMS-dagen niet maximaal uit te putten. Een lichtere training of rustige wandeling is soms verstandiger dan helemaal niets doen.

Lees  ook: Waarom wandelen alleen niet voldoende is wanneer je ouder wordt.


Eet regelmatig en zorg voor voldoende eiwitten
Grote schommelingen in je bloedsuiker kunnen vermoeidheid, trek en prikkelbaarheid versterken. Probeer daarom regelmatig te eten en combineer koolhydraten met eiwitten en vetten.

Denk aan eieren, kip, vis, tofu, noten of een eiwitrijke plantaardige optie die past bij jouw spijsvertering. Kies niet voor een extreem dieet in de hoop je hormonen snel te “resetten”. Daarvoor bestaat geen eenvoudige voedingsmethode.


Let op cafeïne en alcohol
Cafeïne kan bij gevoelige vrouwen onrust, hartkloppingen, gevoelige borsten en slaapproblemen versterken. Alcohol lijkt soms ontspannend, maar kan de slaapkwaliteit verminderen en stemmingswisselingen de volgende dag versterken.
Je hoeft niet automatisch alles te schrappen. Houd een paar cycli bij of je een duidelijk verschil merkt wanneer je minder cafeïne of alcohol gebruikt.


Neem slaap serieus
Goed slapen lost PMS niet volledig op, maar slecht slapen maakt vrijwel iedere klacht moeilijker te dragen.

Probeer iedere dag rond hetzelfde tijdstip op te staan, maak de slaapkamer donker en koel en beperk alcohol en fel schermlicht in de avond. Heb je nachtelijk zweten of aanhoudende slapeloosheid, bespreek dit dan met een deskundige. Het kan onderdeel zijn van de overgang.
Lees ook onze blogs over slecht slapen in de overgang en overgang en levensstijl.

 

Welke ondersteuning kan mogelijk helpen?

De juiste ondersteuning hangt af van de ernst van je klachten, je leeftijd, je cyclus, medicijngebruik en de vraag of er vooral sprake is van PMS, de perimenopauze of een combinatie.

Voedingsstoffen en supplementen
Sommige vrouwen zoeken natuurlijke ondersteuning bij vermoeidheid, stressgevoeligheid of lichamelijke PMS-klachten. Calcium, vitamine D en bepaalde kruiden worden in richtlijnen genoemd, maar het wetenschappelijke bewijs verschilt per middel. 


Feminine Balance Therapy en BalancePlus Therapy
Voor vrouwen die natuurlijke ondersteuning zoeken rond de menstruatie, hormonale schommelingen en de overgang kunnen Feminine Balance Therapy of BalancePlus Therapy het verschil maken. 



 

Veelgestelde vragen

Wordt PMS erger na je veertigste?
Dat kan. Vooral in de perimenopauze kunnen hormonale schommelingen groter en minder voorspelbaar worden. Daardoor kunnen bestaande PMS-klachten intenser aanvoelen. Het gebeurt echter niet bij iedere vrouw en onderzoek laat geen eenvoudige, algemene toename met leeftijd zien.

Kan PMS ineens ontstaan rond je veertigste?
Ja. Sommige vrouwen krijgen pas rond hun veertigste duidelijke cyclische klachten. Het is dan belangrijk om te onderzoeken of de symptomen echt alleen vóór de menstruatie ontstaan of ook op andere momenten voorkomen. In dat laatste geval kunnen overgangsklachten of een andere oorzaak meespelen.


Is het PMS of de overgang?
Bij PMS keren klachten volgens een herkenbaar patroon vóór iedere menstruatie terug en verminderen ze daarna. Tijdens de overgang kunnen klachten ook midden in de cyclus of weken achter elkaar voorkomen. Een klachtendagboek helpt om het verschil duidelijker te maken.


Stopt PMS na de menopauze?
Na de menopauze vinden geen normale menstruatiecycli meer plaats. Echte PMS hoort daarom te stoppen. Klachten zoals prikkelbaarheid, vermoeidheid, hoofdpijn, slecht slapen en gevoelige borsten kunnen echter nog wel voorkomen door de overgang of door andere oorzaken.


Kan progesteroncrème helpen tegen PMS?
Mijn ervaring, na 20 jaar therapeut zijn en 15 jaar deze crème verkopen is dat vrouwen zich een stuk beter gaan voelen wanneer ze zijn gaan smeren. Geef het wel een paar maanden de tijd. Jouw lichaam moet weer in balans komen.  


Hoe lang moet ik mijn klachten bijhouden?
Houd je klachten minimaal twee volledige menstruatiecycli dagelijks bij. Bij sterk onregelmatige menstruaties kan een langere periode nodig zijn om een patroon te herkennen.

 

Conclusie: PMS kan rond de overgang veranderen

PMS hoeft niet automatisch erger te worden doordat je ouder wordt. Toch merken veel vrouwen rond hun veertigste dat hun vertrouwde patroon verandert. Klachten kunnen eerder beginnen, langer duren of samenvallen met slecht slapen, opvliegers, stressgevoeligheid en andere overgangssymptomen.
Dat komt waarschijnlijk niet alleen door je leeftijd, maar vooral doordat oestrogeen, progesteron en je cyclus tijdens de perimenopauze onvoorspelbaarder worden. Ook slaap, stress en lichamelijke belastbaarheid spelen mee.

Begin met het bijhouden van je klachten en kijk naar de basis: slaap, voeding, beweging, herstel en stress. Wil je daarnaast natuurlijke ondersteuning onderzoeken, lees dan rustig welke hormonale crème, productcategorie of vorm van ondersteuning mogelijk aansluit bij jouw levensfase. Bij ernstige, aanhoudende of zorgelijke klachten is het verstandig om ook een arts of andere deskundige te raadplegen.


Herken je dat je PMS-klachten veranderen nu je ouder wordt? Op OptimaalGezond.com vind je meer uitleg over PMS, hormonale balans en de overgang. Je kunt daar ook rustig bekijken welke natuurlijke ondersteuning mogelijk bij jouw situatie past.

Auteur: Elsa