Boos op jezelf in de overgang? Dit kan erachter zitten

Boos op jezelf in de overgang: waarom ben je ineens zo streng voor jezelf?

Ben je sinds de overgang sneller boos op jezelf?
Irriteer je je aan dingen die vroeger nauwelijks een probleem waren?
Of hoor je jezelf steeds vaker denken: Waarom kan ik dit niet gewoon? Wat is er toch met mij aan de hand?
Dat kan met de overgang te maken hebben.

Boosheid op jezelf wordt meestal niet als afzonderlijke overgangsklacht genoemd. Maar prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, angst, een lager zelfbeeld, vermoeidheid en slaapproblemen komen tijdens de perimenopauze en overgang wel vaker voor. En juist die combinatie kan ervoor zorgen dat je minder geduld hebt met jezelf en veel harder reageert op je eigen fouten, lichaam of emoties.

Misschien herken je het: vroeger liet je iets gemakkelijker los. Nu kan een vergeten afspraak, een broek die anders zit of een werkdag waarop je minder gedaan krijgt voldoende zijn om jezelf volledig af te branden.

En dat is een kant van de overgang waar opvallend weinig over wordt gesproken.

 

Wat betekent boos op jezelf zijn in de overgang?

Met boos zijn op jezelf bedoelen we niet alleen letterlijk kwaad worden. Het kan zich veel subtieler uiten.
Misschien merk je dat je voortdurend commentaar op jezelf hebt. Je vindt dat je harder moet werken, meer moet sporten, beter moet opletten, minder emotioneel moet reageren of gewoon niet zo moet zeuren.
 

• Je hebt bijvoorbeeld een naam niet direct paraat en denkt meteen: Zie je wel, ik word oud.
• Je hebt geen energie om 's avonds nog iets te ondernemen en verwijt jezelf dat je lui bent.
• Je lichaam verandert en in plaats van te denken dat dit mede door leeftijd en hormonale veranderingen kan komen, denk je: Ik heb mezelf gewoon laten gaan.
• Of je reageert kortaf tegen je partner en bent daarna uren boos op jezelf omdat je vindt dat je je had moeten beheersen.
• Wat vroeger een klein voorval was, kan ineens voelen als bewijs dat je tekortschiet.

Dat betekent niet automatisch dat hormonen de oorzaak zijn. Wel weten we dat veranderingen in stemming, irritatie en zelfvertrouwen rond de overgang kunnen voorkomen. Cambridge University Hospitals noemt bijvoorbeeld naast stemmingsveranderingen en angst ook een lager zelfbeeld als mogelijke klacht tijdens de peri- en menopauze.

 

Waardoor kun je tijdens de overgang bozer op jezelf worden?

Hormoonschommelingen kunnen je stemming beïnvloeden

Tijdens de perimenopauze veranderen de patronen van onder andere oestrogeen en progesteron. Vooral in de jaren vóór de laatste menstruatie kunnen die veranderingen behoorlijk grillig zijn.
In de hersenen bevinden zich oestrogeenreceptoren in gebieden die betrokken zijn bij de regulering van stemming. Volgens The Menopause Society kunnen grote schommelingen in oestrogeen tijdens de perimenopauze daarom samenhangen met stemmingsklachten, hoewel het precieze mechanisme nog niet volledig wordt begrepen.

Dat is een belangrijke nuance. Het is dus te simpel om te zeggen: “Je bent boos omdat je oestrogeen daalt.”
Maar hormoonschommelingen kunnen wel deel uitmaken van het totaalplaatje.
Je hebt simpelweg minder reserves
 

Een andere belangrijke factor bij boos worden op jezelf is slaap.

Veel vrouwen slapen tijdens de overgang minder goed. Nachtelijk zweten, opvliegers, piekeren of regelmatig wakker worden kunnen ervoor zorgen dat je nachtrust minder herstellend is.
En slaapgebrek doet iets met je emotionele belastbaarheid.
De NHS benoemt expliciet dat problemen met inslapen of doorslapen ervoor kunnen zorgen dat je je overdag geïrriteerd, gestrest en angstiger voelt.
Wanneer je uitgerust bent, kun je misschien denken: Nou ja, foutje.
Na vijf gebroken nachten wordt hetzelfde foutje: Waarom doe ik ook altijd alles verkeerd?

 

Het leven rond je 45e, 50e of 55e verandert óók

Niet alles is hormonaal.
De overgang valt voor veel vrouwen samen met een levensfase waarin er ontzettend veel speelt.
Kinderen worden volwassen en verlaten misschien het huis. Ouders worden ouder en hebben zorg nodig. Relaties veranderen. Op het werk wordt veel van je gevraagd. Je lichaam verandert. Je denkt anders na over ouder worden en over hoe je de komende twintig of dertig jaar wilt leven.
The Menopause Society benadrukt daarom dat naast hormonale veranderingen ook levensomstandigheden, beweging, seksualiteit, slaap en andere overgangsklachten invloed kunnen hebben op de stemming.

Het is meestal niet óf hormonen óf je leven.
Het kan allebei zijn.

 

Je lichaam doet niet meer automatisch wat het vroeger deed

Dit is misschien een van de meest confronterende veranderingen.
Je kon vroeger misschien een paar weken minder opletten en daarna gemakkelijk weer wat kilo’s kwijtraken. Je kon een slechte nacht hebben en de volgende dag gewoon functioneren. Je lichaam bleef redelijk sterk zonder dat je heel bewust aan krachttraining deed.
Na je 50e kan dat anders worden.
Spiermassa behouden vraagt meer aandacht. Herstel kan langer duren. De vetverdeling kan veranderen. Je huid verandert en bij sommige vrouwen verandert ook hun libido.
Wanneer je jezelf blijft vergelijken met de vrouw die je op je 35e was, kun je daardoor voortdurend het gevoel krijgen dat je iets verkeerd doet.
Terwijl de betere vraag misschien is: wat heeft mijn lichaam nú nodig?


 

Wat kun je zelf doen als je steeds boos op jezelf wordt?

De eerste stap is niet proberen om nooit meer boos te worden.

Veel nuttiger is om te leren herkennen wanneer het gebeurt.
Let een paar weken op de momenten waarop je bijzonder streng voor jezelf bent. Is dat vooral na een slechte nacht? Als je veel afspraken achter elkaar hebt? Rond bepaalde momenten van je cyclus wanneer je nog menstrueert? Als je honger hebt? Na alcohol? Tijdens stressvolle werkdagen?

Dat geeft vaak veel meer informatie dan alleen denken: Ik ben tegenwoordig zo prikkelbaar.

 

Verander de manier waarop je tegen jezelf praat

Stel jezelf eens een simpele vraag:
Zou ik dit ook zo tegen mijn beste vriendin zeggen?
Als zij na drie slechte nachten vertelt dat ze moe is en haar training heeft overgeslagen, zou je waarschijnlijk niet zeggen: “Wat ben jij toch verschrikkelijk lui.”
Waarom zeg je het dan wel tegen jezelf?

Het doel is niet om alles goed te praten. Je mag jezelf best aanspreken op gedrag dat je wilt veranderen.
Maar er is een verschil tussen:
Ik heb deze week niet goed voor mezelf gezorgd. Morgen pak ik mijn routine weer op.
en:
Ik kan ook werkelijk niets volhouden.

Het eerste helpt je verder. Het tweede breekt vooral iets af.

 

Neem slaap serieuzer

Wanneer je voortdurend moe bent, wordt bijna alles moeilijker.
Een regelmatig slaapritme, voldoende beweging overdag, minder alcohol en voldoende ontspanning kunnen bijdragen aan een betere nachtrust. Ook de NHS adviseert rust, regelmatig bewegen en ontspannende activiteiten bij stemmingsveranderingen rond de overgang.

Heb je aanhoudende ernstige slaapproblemen, bespreek deze dan met je huisarts. Soms is er meer aan de hand dan alleen “slecht slapen door de overgang”.

 

Blijf bewegen, maar straf jezelf niet met sporten

Bewegen is belangrijk tijdens en na de overgang. Niet alleen voor conditie en gewicht, maar ook voor botten, spieren en mentaal welzijn.
Probeer beweging alleen niet te gebruiken als straf.
Een training omdat je sterk wilt blijven is iets anders dan sporten omdat je boos bent dat je gisteren een dessert hebt gegeten.
Vooral na je 50e is krachttraining interessant, omdat spiermassa met het ouder worden geleidelijk afneemt. Combineer dit met wandelen en andere vormen van beweging die je prettig vindt.

Lees hierover ook onze artikelen over overgang en levensstijl en waarom wandelen alleen niet voldoende is wanneer je ouder wordt.

 

Welke ondersteuning kan mogelijk helpen?

Kijk eerst naar het hele plaatje.
Hoe slaap je? Hoeveel stress heb je? Beweeg je voldoende? Eet je regelmatig? Gebruik je veel alcohol? Heb je voldoende tijd waarin niemand iets van je hoeft?
En misschien nog belangrijker: zijn er meerdere overgangssignalen?
Denk aan opvliegers, nachtelijk zweten, veranderende menstruaties, slechter slapen, minder libido, vaginale droogheid, angstgevoelens, brain fog of een veranderende stemming.
Lees bij twijfel ook ons artikel Hoe merk ik dat ik in de overgang ben?

 

Bio identieke Progesteron crème

Voor vrouwen die natuurlijke ondersteuning rond hormonale balans zoeken kan progesteron crème zeer behulpzaam zijn.


Wanneer is extra hulp verstandig?
Een kort lontje hebben na een slechte nacht is iets anders dan wekenlang nauwelijks meer plezier ervaren.
Neem emotionele veranderingen serieus wanneer ze sterk zijn, steeds erger worden of je dagelijks functioneren beïnvloeden.
Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je jezelf voortdurend waardeloos vindt, veel angst ervaart, nauwelijks meer kunt ontspannen, sociale contacten vermijdt, bijna niet meer slaapt of merkt dat je stemming je werk of relatie ernstig beïnvloedt.
Stemmingsklachten kunnen tijdens de overgang voorkomen, maar klachten hoeven niet automatisch door de overgang te worden veroorzaakt. Ook depressie, angststoornissen, schildklierproblemen, langdurige stress en andere lichamelijke of psychische omstandigheden kunnen een rol spelen.
Laat daarom ernstige of langdurige klachten beoordelen.

 

Is veel boos zijn een klacht van de overgang?

Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen kunnen voorkomen tijdens de peri- en menopauze. Sommige vrouwen merken dat die irritatie vooral naar anderen is gericht, terwijl anderen juist harder en kritischer voor zichzelf worden. Boos op jezelf zijn is op zichzelf geen officiële overgangsdiagnose, maar kan wel onderdeel zijn van bredere emotionele veranderingen.

 

Waarom ben ik tijdens de overgang zo streng voor mezelf?

Daar hoeft niet één oorzaak voor te zijn. Hormoonschommelingen kunnen samenhangen met veranderingen in stemming. Tegelijkertijd kunnen vermoeidheid, slecht slapen, stress, veranderingen in je lichaam en gebeurtenissen in deze levensfase je emotionele belastbaarheid verminderen.

 

Kan de overgang je zelfvertrouwen verminderen?

Ja, veranderingen in zelfbeeld en zelfvertrouwen worden rond de overgang beschreven. Cambridge University Hospitals noemt onder andere een laag zelfbeeld naast angst, stemmingswisselingen en sombere stemming als mogelijke klachten.

 

Word je tijdens de overgang sneller geïrriteerd?

Dat kan. Irritatie wordt door verschillende medische organisaties als mogelijke klacht rond de overgang genoemd. Slechte slaap kan die prikkelbaarheid bovendien versterken.

 

Helpt meer slapen tegen boosheid tijdens de overgang?

Voldoende slaap kan bijdragen aan je emotionele belastbaarheid. Dat betekent niet dat een goede nachtrust iedere overgangsklacht oplost, maar langdurig slecht slapen kan irritatie en stressgevoelens versterken. Als je structureel slecht slaapt, is het daarom verstandig om daar specifiek aandacht aan te besteden.
 

Kan bio identieke progesteroncrème helpen wanneer ik emotioneel ben?

Veel vrouwen ervaren dat smeren helpt. 
 

Wanneer moet ik met mijn huisarts praten?

Wanneer veranderingen in je stemming wekenlang aanhouden, steeds sterker worden, je werk of relatie beïnvloeden of samengaan met ernstige angst, somberheid of andere zorgelijke psychische klachten, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.


 

Conclusie: misschien hoef je niet nóg strenger voor jezelf te worden

De overgang gaat niet alleen over opvliegers.
Soms merk je hem vooral aan hoe je je voelt.
Je bent sneller geïrriteerd. Je hebt minder geduld. Een kleine fout voelt ineens groot. Je kijkt in de spiegel en ziet vooral wat je niet mooi vindt. Je lichaam werkt anders dan vroeger en je verwijt jezelf dat je er niet genoeg aan doet.
Dan kan de neiging ontstaan om nog harder je best te doen.
Meer discipline. Meer sporten. Minder eten. Niet zeuren. Gewoon doorgaan.
Maar misschien is dat precies niet wat je nodig hebt.
Probeer eerst te begrijpen wat er verandert. Kijk naar slaap, stress, beweging, voeding en andere mogelijke overgangsklachten. En zoek ondersteuning wanneer je merkt dat je er zelf niet goed uitkomt.


Herken je meerdere signalen? Lees dan ook ons artikel ‘Hoe merk ik dat ik in de overgang ben?’ of bekijk rustig welke ondersteuning rond hormonale balans op OptimaalGezond.com bij jouw situatie zou kunnen passen.


Auteur: Elsa